Digitalisering in de publieke sector en verschuivingen in publieke waarden

Digitalisering neemt een steeds centralere plaats in binnen publieke organisaties en beïnvloedt in belangrijke mate hoe beleid wordt uitgevoerd. Hoewel digitalisering vaak wordt benaderd als een neutrale en technische aangelegenheid, groeit het besef dat het een waardengeladen veranderproces is. Dit proefschrift onderzoekt hoe digitalisering zich verhoudt tot de prioritering van publieke waarden in publieke organisaties, met een empirische verkenning binnen de Belastingdienst, de Sociale Verzekeringsbank en het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen.

De bevindingen laten zien dat medewerkers in hun dagelijkse werk verschillende waarden centraal stellen, die samenkomen in drie clusters: intrinsieke waarden (gericht op de kwaliteit van dienstverlening), conditionele waarden (gericht op randvoorwaarden voor uitvoering) en IT-gerelateerde waarden (gericht op technologie en informatievoorziening). In digitaliseringscontexten verschuift de aandacht systematisch richting IT-gerelateerde waarden. Tegelijkertijd raken intrinsieke waarden zoals inclusiviteit, maatwerk en menselijkheid meer op de achtergrond. Daarnaast blijkt dat medewerkers digitalisering in abstracte zin anders beoordelen dan wanneer zij te maken krijgen met een concrete toepassing.

Dit onderzoek toont aan dat digitalisering de nadruk op specifieke publieke waarden zowel kan versterken als verminderen, afhankelijk van de betrokken professionele groepen en de context. Daarmee bevestigt het dat digitalisering geen neutraal, maar een waardengeladen proces is.